Czy jestem ofiarą gaslightingu?
Piętnaście poważnych pytań na wypadek, gdy coś wydaje się nie tak.
Czym jest, a czym nie jest ten quiz
To poważny quiz. Gaslighting to prawdziwa, dobrze udokumentowana przemoc psychologiczna, a wiele osób żyje z nią latami, zanim ją rozpozna. Jednocześnie „gaslighting” stał się modnym słowem z psychologii popularnej, które jest stosowane do zwykłych nieporozumień, konfliktów, a nawet szczerych błędów. Nie każda trudna rozmowa to gaslighting. Granica ma znaczenie.
Ten quiz próbuje rozdzielić te dwie rzeczy. Piętnaście pytań opiera się na wzorcach udokumentowanych w literaturze akademickiej dotyczącej przemocy emocjonalnej w związkach partnerskich, a także na doświadczeniach zgłaszanych przez osoby, które przeżyły. Niektóre pytania są subtelne; inne są wyraźne. Podejdź do niego ostrożnie i zaufaj swojej intuicji co do odpowiedzi.
Jak naprawdę wygląda gaslighting
Prawdziwy gaslighting ma specyficzne wzorce. Żaden z nich sam w sobie nie dowodzi gaslightingu; razem tak:
- Zaprzeczanie wydarzeniom — „To nigdy się nie wydarzyło.” „Nigdy tego nie powiedziałem/powiedziałam.” Kiedy wiesz, że tak było.
- Podważanie pamięci — „Masz tak złą pamięć.” „Zawsze źle pamiętasz rzeczy.” Powtarzane, nawet w drobnych sprawach.
- Przedstawianie twoich reakcji jako wad — „Jesteś taka/taki wrażliwa/y.” „Jesteś szalona/szalony.” „Nikt inny by tak nie zareagował.”
- Zmienianie rzeczywistości po fakcie — zgadzanie się na coś, a potem upieranie się, że źle zrozumiałeś/zrozumiałaś umowę.
- Zatajanie informacji, a następnie obwinianie cię za to, że ich nie znasz — „Mówiłem/mówiłam ci to, po prostu nie słuchasz.”
- Izolowanie od osób, które mogłyby to sprawdzić — zniechęcanie do kontaktu z przyjaciółmi lub rodziną, którzy mogliby potwierdzić twoją perspektywę.
- Sprawianie, że wątpisz w swoje postrzeganie — w dużych sprawach (wydarzenia) i małych (czy położyłeś/położyłaś klucze na stole).
- Wykorzystywanie twoich rozsądnych reakcji jako dowodu przeciwko tobie — „Widzisz, jesteś irracjonalna/irracjonalny. Spójrz, jak się denerwujesz.”
Jeśli trzy lub cztery z tych rzeczy powtarzają się w twoim związku, prawdopodobnie jest to gaslighting.
Czym NIE jest gaslighting
Ważne, aby być szczerym w tej kwestii, ponieważ słowo to było nadużywane:
- Partner nie zgadzający się z twoją interpretacją wydarzenia nie jest gaslightingiem.
- Partner mający inną pamięć niż ty o rozmowie niekoniecznie jest gaslightingiem (może to być normalna zmienność pamięci).
- Partner stawiający granicę, która ci się nie podoba, nie jest gaslightingiem.
- Partner odmawiający walki na twoich warunkach (np. wychodzący z pokoju, gdy krzyczysz) nie jest gaslightingiem.
- Partner będący szczery w kwestii czegoś bolesnego (np. „Myślę, że źle odczytujesz swojego szefa”) nie jest gaslightingiem — nawet jeśli sprawia, że wątpisz w siebie, to tylko informacja zwrotna.
Cechą definiującą gaslighting jest systematyczne, powtarzające się, manipulacyjne podważanie twojej rzeczywistości — a nie pojedyncza niezgoda czy trudna prawda.
Co zrobić, jeśli otrzymasz wynik „tak”
To delikatny moment, więc działaj powoli:
- Nie konfrontuj się z tą osobą od razu. Konfrontacja z osobą stosującą gaslighting zazwyczaj pogarsza sytuację, a nie poprawia — zaprzeczy, przedstawi to jako twój problem, a ty poczujesz się jeszcze bardziej szalona/szalony.
- Powiedz JEDNEJ osobie spoza związku. Przyjacielowi, terapeucie lub infolinii. Komuś, kto może być dla ciebie stabilnym weryfikatorem rzeczywistości. Nie próbuj weryfikować swojej rzeczywistości z osobą, która ją zniekształca.
- Zacznij prowadzić prywatne zapisy. Dziennik, aplikacja do notatek, Google Doc, do którego druga osoba nie ma dostępu. Zapisuj incydenty, gdy się zdarzają, z datami. To chroni twoją rzeczywistość w przyszłości.
- Opracuj plan bezpieczeństwa. Nawet jeśli jeszcze nie czujesz się fizycznie zagrożona/zagrożony. Wiedz, dokąd mogłabyś/mógłbyś się udać, do kogo zadzwoniłabyś/zadzwoniłbyś, jak uzyskałabyś/uzyskałbyś dostęp do pieniędzy. Gaslighting często współistnieje z innymi formami przemocy, a sytuacje mogą się nasilać.
- Rozważ terapię, najlepiej u terapeuty specjalizującego się w przemocy w związkach partnerskich. Nie terapia par (która może pogorszyć gaslighting) — indywidualna terapia dla ciebie.
Zasoby
- USA — National Domestic Violence Hotline: 1-800-799-7233 (thehotline.org) — wspiera w przypadku przemocy emocjonalnej, nie tylko fizycznej
- USA LGBTQ+ — LGBT National Hotline: 1-888-843-4564
- Wielka Brytania — Refuge: 0808 2000 247
- Cały świat — Hot Peach Pages zawiera zasoby specyficzne dla poszczególnych krajów
Powiązane quizy
- Jaki jest mój styl przywiązania? quiz — czasami lękowy styl przywiązania sprawia, że normalny konflikt wydaje się gaslightingiem
- Czy jestem współuzależniona/y? quiz — gaslighting często dotyka osoby współuzależnione
- Czy to jest „situationship”? quiz — inny problem, czasami mylony
Często zadawane pytania
Czym jest gaslighting?
Gaslighting to forma manipulacji emocjonalnej, w której jedna osoba systematycznie sprawia, że druga wątpi we własne postrzeganie, pamięć lub zdrowie psychiczne. Nazwa pochodzi od filmu z 1944 roku, w którym mąż przyciemnia lampy gazowe, a następnie upiera się, że jego żona to sobie wyobraża. Współczesny gaslighting wygląda jak „to nigdy się nie wydarzyło”, „źle to pamiętasz”, „jesteś zbyt wrażliwa/y”, „nikt inny by tak nie zareagował”, powtarzane, aż ofiara przestanie ufać własnemu doświadczeniu.
Czy gaslighting może zdarzyć się przypadkowo?
W pewnym sensie. Uczciwa niezgoda co do wydarzeń nie jest gaslightingiem. Dwie osoby pamiętające rozmowę inaczej nie są gaslightingiem. Systematyczne zaprzeczanie czyjemuś doświadczeniu w celu podważenia jego rzeczywistości jest gaslightingiem — i to właśnie ten wzorzec odróżnia go od normalnej niezgody w związku.
Myślę, że jestem ofiarą gaslightingu, ale nie jestem pewna/pewien. Jak to sprawdzić?
Trzy klasyczne oznaki: (1) ciągle przepraszasz za reakcje, które w danej chwili wydawały się rozsądne, (2) zaczęłaś/zacząłeś nagrywać rozmowy lub prowadzić pisemne zapisy, aby „udowodnić” swoją wersję, (3) inne osoby w twoim życiu (którym ufasz) konsekwentnie reagują na twoje historie słowami „zaraz, co?” lub „to nie jest w porządku”. Każda z tych oznak jest znacząca. Wszystkie trzy razem są bardzo znaczące.
Co jeśli to ja stosuję gaslighting wobec kogoś?
Prawdziwa samoświadomość w tej kwestii jest rzadka i warta poważnego potraktowania. Osoby, które faktycznie stosują gaslighting, rzadko się tym martwią. Ale osoby, które są oskarżane o gaslighting, czasami się martwią, a ten niepokój jest często oznaką sumienia. Jeśli się martwisz, następnym krokiem nie jest quiz — to terapeuta. Poproś go o pomoc w uczciwym przeanalizowaniu konkretnych przykładów.
Czy moje odpowiedzi będą prywatne?
Całkowicie. Wszystko działa w twojej przeglądarce. Nic nie jest zapisywane ani wysyłane — co jest szczególnie ważne w tym przypadku, ponieważ osoba, z którą możesz mieszkać, nie może zobaczyć twoich odpowiedzi.
Co powinienem/powinnam zrobić, jeśli otrzymam wynik „tak, jesteś ofiarą gaslightingu”?
Trzy rzeczy, po kolei: (1) porozmawiaj z kimś spoza związku, komu ufasz — przyjacielem, terapeutą, infolinią. Nie próbuj weryfikować tego z osobą, która to robi. (2) Zacznij prowadzić prywatne zapisy (w dzienniku lub aplikacji do notatek, której druga osoba nie może zobaczyć) incydentów, gdy się zdarzają. (3) Opracuj plan bezpieczeństwa, nawet jeśli jeszcze nie czujesz się zagrożona/y — miejsce, do którego mogłabyś/mógłbyś się udać, pieniądze, do których miałabyś/miałbyś dostęp, osoby, do których zadzwoniłabyś/zadzwoniłbyś. Gaslighting często współistnieje z innymi formami przemocy, a sytuacja może się nasilić.